
Novruz
Azərbaycanda
Azərbaycanda adətə görə Novruz bayramında
göyərdilən səməni yazın gəlməsinin, təbiətin canlanmasının,
əkinçiliyin rəmzidir. Azərbaycan kəndlisi səməni
göyərtməklə növbəti təssərrüfat ilinə bərəkət, bolluq arzulamış,
bayrama dörd həftə qalmış, hər çərşənbə axşamı və bayram günü tonqal
qalamaqla, mahnı ("gün çıx!” nəğməsi və s.) qoşmaqla oda, atəşə, günəşə
olan etiqad və inamını ifadə etmişdir. Bütün bu mərasimlər İslamdan
çox-çox əvvəl mövcud olmuş qədim şərq ənənələrinin davamıdır.
Novruz bayramı qabağı adətən evdə həyətdə abadlıq, təmizlik işləri
aparılır, ağac əkilir və s. Novruz bayramında şiriniyyat növləri (qoğal, külçə,
fəsəli,
paxlava,
şəkərbura, şəkərçörəyi və s.) və plov
bişirilir. Rəngbərəng yumurta boyanır, məcməyi və sinilərdə xonça
bəzənir, şam yandırılır, tonqal qalanır, səməni qoyulur, ölənlərin
xatirəsi yad edilir, küsülülər barışır, qohum-qonşular bir-birinə qonaq
gedir, pay göndərirlər. Aşıqlar baharı mədh edir. Oğlan və qızlar təzə
paltar geyib çalıb oynayır, yallı gedirlər. Cavanlar at çapıb, güləşir,
küştü tuturlar. Novruz bayramında "haxışta”,
"bənövşə”, "kos-kosa”
oynayırlar.
Novruz bayramında süfrədə yalnız acılıqdan, şorluqdan uzaq, şirniyə
baxan xörəklər olardı. İndi təzə xanımlar şorqoğalı bişirirlər. Novruza
aidiyyəti yoxdur bunların. Şirniyyatlardan şəkərbura, paxlava,
badamburma,
ballıbadı və s. qədər saymaq olar. Adətə görə
süfrəyə "s" hərfi ilə başlayan 7 növ ərzaq qoyulur. Su, süd, səməni,
sünbül,
sucuq, siyənək balığı,
süzmə.
Bayraminiz mubarek!
|